To inicjatywa Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska, która poprzez weryfikację zatrudniania radnych w spółkach komunalnych i jednostkach zależnych od gminy chce zwrócić uwagę na kwestie przejrzystości funkcjonowania samorządu. Na stronie ogólnopolskiego serwisu będzie można sprawdzić, czy dany radny pracuje w tego rodzaju instytuchach. Mapa Watchdog Polska ma charakter społeczny i tworzona jest przy udziale mieszkańców w całym kraju. Radny powinien kontrolować organ wykonawczy, czy może jednak robić to skutecznie, jeśli pozostaje od niego zależny zawodowo? W praktyce może to utrudniać pełnienie funkcji kontrolnej i merytoryczną pracę w ramach rady. Odsłania przy tym systemową słabość polskich samorządów.
.
Sytuacja, w której radny uprawniony do kontroli władzy wykonawczej pozostaje w zależności zawodowej od podmiotu, który z kolei zależny jest od gminy, rodzi wątpliwości co do swobody sprawowania przez niego mandatu i podejmowanych decyzji. Aby mieć jasny ogląd sytuacji, czy dany radny jest zatrudniony w spółkach komunalnych lub jednostkach zależnych od gminy, Sieć Obywatelska Watchdog Polska uruchamia ogólnopolską mapę kazdymusigdziespracowac.pl, która będzie informować o takich przypadkach. I choć inicjatorzy serwisu podkreślają, że nie zawsze tego typu zatrudnienie stoi w poprzek prawa, to i tak rodzi pytania o granice wolności wykonywania mandatu przez radnego.
.
Serwis zbiera informacje o zatrudnieniu radnych w podmiotach należących do gminy lub przez nią kontrolowanych. To zarówno spółki komunalne, jak i inne jednostki organizacyjne prowadzone przez samorządy, np. instytucje kultury, szkoły czy ośrodki sportu.
.
– Jest takie zjawisko w polskim samorządzie, że zatrudniani są radni w swoich miastach, w swoich gminach, jednostkach organizacyjnych. To są radni zatrudniani w spółkach komunalnych, zakładach gospodarki komunalnej, innych instytucjach, których założycielem czy prowadzącym jest samorząd. To sytuacja, która niepokoi was, niepokoi nas – mówi przedstawiciel Sieci Obywatelskiej Watchdog Polska, który na profilu Fb informuje o inicjatywie. – W wielu samorządach właśnie za te stołki radni mają głosować zgodnie z tym, jak proponuje organ wykonawczy. To są sieci zależności i tak naprawdę zatrudnianie na mieniu gminy, miasta. A podstawową funkcją radnych i rady jest funkcja kontrolna organu wykonawczego, więc jak oni mają kontrolować wójtów, burmistrzów, prezydentów, jeśli w rzeczywistości ci wójtowie, burmistrzowie, prezydenci to są ich pracodawcy.
.
Zgodnie z prawem radny nie może świadczyć pracy w urzędzie gminy, w której uzyskał mandat, oraz pełnić funkcji kierownika lub jego zastępcy w jednostkach organizacyjnych tejże gminy. Chodzi o wykluczenie konfliktu interesów, kolizji, w której wójt, burmistrz czy prezydent jako pracodawca wydaje polecenia radnemu – swojemu pracownikowi, będąc jednocześnie kontrolowanym przez tego samego radnego jako przedstawiciela rady gminy. Choć dopuszczalne jest zatrudnienie radnego w ramach stosunku pracy w jednostce organizacyjnej gminy innej niż urząd gminy w charakterze szeregowego pracownika, to także o takich przypadkach mieszkańcy powinni mieć wiedzę. Tego typu łączenie ról może rodzić niepożądane zależności, a przecież chodzi o to, aby radny nie musiał wybierać pomiędzy swoją powinnością a lojalnością wobec pracodawcy, aby nie zaniechał swojej funkcji kontrolnej, stawiania niewygodnych pytań, aby jego mandat był wolny.
.
„Naszym celem nie jest personalna ocena poszczególnych radnych, lecz naświetlenie mechanizmu, który stał się systemową słabością polskiego samorządu. Wierzymy, że pokazanie skali tego zjawiska i publiczna dyskusja o standardach mogą stać się impulsem do zmiany, której nie doczekaliśmy się na drodze legislacyjnej. Poprzez weryfikację zatrudnienia radnych w jednostkach podległych gminom chcemy przywrócić przejrzystość tam, gdzie obecnie panuje sieć niejasnych zależności. Tylko radny wolny od zawodowej presji może być prawdziwym rzecznikiem interesów lokalnej społeczności” – argumentuje Sieć Obywatelska Watchdog Polska.
.
Mapa kazdymusigdziespracowac.pl ma służyć standardom przejrzystości życia publicznego. Serwis o charakterze społecznym powstaje dzięki aktywności samych mieszkańców. Sieć Obywatelska Watchdog Polska po zweryfikowaniu w ramach dostępu do informacji publicznej zatrudnienia zgłoszonego radnego wprowadza informacje do bazy danych ogólnokrajowej mapy. Chodzi zarówno o umowy o pracę, jak i inne formy współpracy – np. umowy cywilnoprawne, kontrakty B2B czy powołanie na określoną funkcję. Zgłoszenia są przyjmowane za pomocą formularza dostępnego w serwisie.
.
Ponieważ dane rejestrowane są w podziale na poszczególne gminy, mieszkańcy łatwo będą mogli sprawdzić sytuację w swoich samorządach.
.
Joanna Wojciechowicz-Bednarek
